پورتال سازمانی

پرتال سازمانی

پورتال هوشمند

سه‌شنبه, 25 تير 1398

گردشگری

عجب شير ، نگين چيچست شهرستان عجب شیر یکی از مهمترین شهرهای استان آذربایجان شرقی می باشد. فاصلة این شهرستان از مرکز استان حدود 90 کیلومتر است و با قرار گرفتن در 8 کیلومتری کرانة جنوب شرقی دریاچة اورمیه و مسیر محور ارتباطی آذربایجان شرقی به استانهای آذربایجان غربی و کردستان و راه آهن تبریز - تهران ، با دسترسی به امکانات و تسهیلات بنادر تاریخی دانالی و رحمانلی و ارتباط با استان آذربایجان غربی و اروپا از طریق بندر رحمانلی ، واقع شدن مهمترین مرکز آموزشی نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران در این شهر ( مرآ شهید برخورداری ) و نزدیکی به فرودگاه سهند ، از یک موقعیت ممتاز جغرافیایی در سطح استان برخوردار شده است. این شهرستان از غرب به دریاچة اورمیه ، از شمال به آذرشهر ، از جنوب به بناب و از شرق و شمال شرقی به مراغه و اسکو محدود شده استسعت و حدود عجب شیر از نظر موقع ریاضی در جنوب غربی استان آذربایجان شرقی و بین 45 درجه و 53 دقیقه و 45 ثانیة طول شرقی و 37 درجه و 28 دقیقه و 39 ثانیة عرض شمالی واقع شده و ارتفاعش از سطح دریا 1330 متر می باشد. مساحت تقریبی این شهرستان 1928 کیلو متـر مربع می باشد و در حـدود 11/4 درصد از کـل مساحت استان آذربايجان شرقي را به خود اختصاص داده است. زبان و دین مردم زبان رایج در این شهرستان ترکی آذربایجانی می باشد و اهالی آن مسلمان و شیعة اثنی عشری هستند. هیچ یک از اقلیتهای مذهبی و همچنین قومیتهای غیر ترک در این منطقه سکونت ندارندوجه تسمیه دربارة وجه تسمیة عجب شیر روایات مختلفی نقل شده است که اغلب بدون سند و مدرک بوده و شبیه افسانه ای بیش نیستند. از جمله اینکه نقل می شود زبیده خاتون زوجة هارون الرشید در مسیر راه خود به تبریز ، شبی را در این خطه اطراق می کند. در محل اردوی وی چوپانی مشغول چرای گله بوده که به رسم مهمان نوازی کاسه شیری تهیه کرده و به اردوگاه وی می برد. زبیده خاتون بعد از صرف شیر که گویا به مذاقش خوش آمده بود ، می گوید عجب شیری ، عجب شیری ... که ظاهراً همین اظهار شگفتی او از لذت شیر ، به اساس وجه تسمیه این دیار بر می گردد. یا رنگ آمیزی شیرلی مچید عجب شیر را دلیل نامگذاری این شهر به عجب شیر ذکر می کنند زیرا در زبان اهالی محل شیر به معنای رنگ است و اهالی در مواجه بازتاب رنگها به داخل مسجد با شگفتی از کلمة عجب شیری استفاده می کنند. اما مهمترین نظریه در این مورد ، مقالة آقای منصور رهبری تحت عنوان « تحقیقی پیرامون نام شهر عجب شیر » می باشد. وی در اين مقاله دربارة وجه تسمية عجب شير مي‌نويسد: «…كلمة عجب ( اج‌اب ) يك تركيب اسمي است كه قدمت آن را مي‌توان به هزاره هاي قبل از ميلاد ربط داد. اين تركيب اسمي از دو جزء اج (Ac) و اب(Ab) تشكيل يافته كه احتمالاً مربوط به زبان خلق کوتي باشند. كوتي‌ها از نخستين ساكنان خطة آذربايجان هستند و يك گروه قومي بودند كه در هزاره‌هاي سوم و دوم قبل از ميلاد در صحنه تاريخ ظاهر شدند. در قرن بيست و سوم قبل از ميلاد در زمان سلطنت نارام‌سوئن پادشاه آكاد به ناحيه بين‌النهرين جنوبي دست مي‌يابند و نيپور شهر مقدس شومريان را متصرف مي‌شوند و مدت 91 سال در كشور شومر و آكاد سلطنت مي‌كنند و … به احتمال قوي زبان كوتي قرابتي با زبان شومريان داشته و يا از آن متأثر گشته . زبان شومري به گروهي از زبانها كه [ التصاقي ] هستند تعلق دارد. گفتني است زبان تركي نيز به اين گروه از زبانها تعلق دارد و … جزء Ab اب در كلمة AcAb اج‌اب در زبان شومري به معناي در و دروازه بوده است. با اين ملاحظه كلمة آچ‌آب يا اج‌اب ( عجب ) شهر و يا آبادي دروازه‌دار معني ‌مي‌شود. هر گاه شير را برگرفته از نام طايفه حساب كنيم توپونيم اج ‌اب سير به معني شهر دروازه‌دار طايفة شير مي‌شود كه احتمالاً نخست به شكل اج‌اب بوده و بعد از اسكان شيرها در اين محل اج ‌اب شير ( عجب شير امروزي ) گشته است و هرگاه شير را با كلمة شار يكي بدانيم آنگاه آچ‌آب شار يا با تلفظ نرم اج ‌اب شير را مي‌توان شهر دروازه دار حاكم و يا به عبارتي تختگاه فرمانروا معني كردعجب شير كهن شهر تاريخ شهرستان عجب شير به علت موقعيت استراتژيك جغرافيايي اش و قرار گرفتن در ناحيه سرزميني دولت ماننا به عنوان قديمي ترين دولت معتبر در اراضي آذربايجان ، به ميدان نبرد دولت هاي مقتدر وقت ( آشور و اورارتو ) تبديل شده و آبستن حوادث تلخ و شيرين بوده است. كتيبه اورارتويي موجود در گوور قالاي روستاي جوان قلعه از يادگاران اين دوران مي باشد. وجود قلعه تاريخي رويين دژ در عجب شير و اهميت اين دژ در رويدادهاي مربوط به سلسله هاي سلجوقي ، آق سنقري ، اتابكان آذربايجان ، خوارزمشاهيان و مغولان ، گواه ديگري بر اهميت تاريخي منطقه عجب شير در طول هزاره هاي پيش از ميلاد تا عصر حاضر مي باشد. وقوع رويدادهاي مختلف تاريخي يك سده اخير در منطقه از جمله جنگ فتحعلي خان افشار با آزاد خان افغان در محل روستاي شيراز ، نبرد نيروهاي صمد خان شجاع الدوله با نيروهاي ستارخان در محل روستاي خانيان ، حوادث شهريور 1320ش و ورود متفقين به منطقه و بالاخره وقايع سالهاي 1357ش و قيام تاريخي 9 دي 1357 مردم عجب شير بر عليه رژيم مستبد پهلوي ، بر غناي تاريخي كهن شهر عجب شير افزوده است. آثار تاريخي و جاذبه هاي گردشگري عجب شير ثبت بيش از يك صد اثر تاريخي منطقه عجب شير در فهرست آثار ملي كشور ، اين شهرستان را در رديف يكي از مهمترين شهرهاي تاريخي – فرهنگي استان قرار داده است. برخي از مهمترين آثار تاريخي عجب شير به شرح زير است : 1. قلعه تاريخي رويين دژ : مورخان و باستان شناسان مشهوري چون زكريا بن محمد بن محمود قزويني ، رشيدالدين فضل ا... همداني ، مينورسكي و ... در نوشته هايشان با قاطعيت محل دژ را نزديك ديزج رود ( عجب شير ) ذكر مي كنند. داش قالا ( قلعه ضحاك ) : از ديدني ترين قلعه هاي تاريخي ايران مي باشد كه در حدفاصل روستاهاي ينگجه و باراز واقع شده است. كشف ظروف سفال هاي مربوط به سده هاي 11 و 12 ميلادي ( دوره اسلامي ) گواه اهميت تاريخي اين دژ تدافعي مي باشد. تپه باستاني كول تپه : اين تپه باستاني در روستاي كول تپه واقع شده است. پيدايش سنگ ، عقيق ، فلزات مختلف ، سنگ آتش زنه ، ظروف سفال و قطعات اپسيدين ، عمر تاريخي تپه را به تمام ادوار قبل از هخامنشي اعم از مادها تا اورارتوها و ماننا ها مي رساند. كتيبه اورارتويي روستاي گون كلله ( جوان قلعه ) : این کتیبة میخی در 8 کیلومتری عجب شیر و در محل روستای جوان قلعه کشف شده است. قدمت این کتیبه به عصر اورارتویی بر می گردد. کتیبه در ضلع جنوبی گوور قالا در سینه کش کوه در روی صخره ای طبیعی حجاری شده است. وجود رودخانة پر آب قالاچایی در این منطقه و نیز باغات سرسبز و حاصلخیز احتمال اسکان اقوام مختلف از جمله اورارتویی را در این منطقه را قوت می بخشد. طبق بررسیهای اولیه ای که بر روی کتیبه انجام گرفته حجاری این اثر مربوط به آرگیشتی اول پسر منوا به تاریخ 785- 753 ق. م تخمین زده می شود. گورستان تاريخي روستاي شيراز : گورستان تاریخی شیراز ، یکی از قدیمی ترین و بزرگترین گورستانهای آذربایجان می باشد و در خور یک شهر باستانی با جمعیت حداقل 40 هزار تا 60 هزار نفری می باشد که در حال حاضر آثاری از محدودة آن شهر در حوالی این گورستان باقی نمانده است. چندین احتمال در مورد وجود تعداد زیاد قبور در این گورستان وجود دارد که قوی ترین و محتمل ترین آنها ، دفن کشته شدگان جنگ معروف مراغه که در سال 1760 م بین قوای فتحعلیخان افشار و آزاد خان افغان در این محل روی داده ، می باشدگورستان هاي تاريخي روستاهاي هرگلان ، باراز ، ينگجه ، قوزاوجه و ولينجق از ديگر گورستان هاي تاريخي منطقه مي باشد. قيزيل كورپي : این پل دو دهنه بین روستاهای کول تپه و خانیان بر روی رودخانة قالا چایی احداث شده است. در ستونهای این پل سنگ قبرهای گورستان های تاریخی شیراز و ورینجق به وفور مشاهده می شود. شيرلي مچيد ( مسجد شيرلو ) : این مسجد یکی از مساجد باشکوه و زیبای ستوندار چوبی ایران می باشد. قدمت این مسجد در برخی منابع به ادوار مختلف از جمله قره قویونلوها ، صفویه ، و نیز قاجاریه نسبت داده شده که احتمالاً قدمتش به ادوار پیش از این نیز برسد. شهرت این مسجد به واسطة وجود ستونهای چوبی و سرستونهای مقرنس و قطاربندی و سقف چوبی منقوش است. از ديگر مساجد تاريخي عجب شير مي توان از مسجد قاضي شيشوان و محمد حنفيه گوراوان نام برد. حمام تاريخي نوبهار : بنای حمام نوبهار در حد فاصل محله های قدیمی حمام کوچه و سعید آباد عجب شیر واقع شده و مالک اولیه اش شخصی به اسم سام السلطنه بوده است. بنای این اثر از سنگهای مالون ، ماکادام رودخانه ای ، آهک ، خاک ، کاه و گل ساخته شده است. آب مصرفی برای حمام از نهری که از کنار حمام می گذشته تأمین می شد. از این حمام در گذشته به غیر از استحمام ، مجالسی از قبیل حنابندان ، عروسی و قمه زنی در روزهای عاشورا استفاده می شد. قدمت بنا دقیقاً مشخص نیست ولی در حدود 200- 150 سال تخمین زده می شود. امامزاده سيد ابوالقاسم : بقعة امامزاده سید ابوالقاسم در فاصلة 2 کیلومتری شمال شهرستان عجب شیر و نزدیک قبرستان شيخ ولي واقع شده است. این امامزاده از سادات صحیح النسب بوده و در بین مردم به امامزاده سید ابوالقاسم از نوادگان امام جعفر صادق( ع ) معروف است. قدمت بنای امامزاده سید ابوالقاسم عجب شیر با توجه به سبک و ساخت بنا ( چهار طاق ) به دورة ایلخانی می رسد. سنگ های خوش تراش ازاره و همچنین کاشیکاری گسترده با کاشی های آبی فیروزه ای ، سفید و مشکی به شیوة معرق ، شباهتی با کاشیکاری گنبد غفاریه و مقبرة الجایتو دارد که همگی به نیمة اول قرن هشتم هجری هستند. مهمترین ویژگی این اثر وجود مصطبه سنگی است که تیپ بناهای تاریخی با ارزش منطقه آذربایجان را داراست. جاذبه هاي گردشگري عجب شير گذشته از وجود بیش از یکصد اثر تاریخی در این شهرستان ، به علت موقعیت خاص جغرافیایی اش که از یک طرف به ارتفاعات سرسبز سهند و از طرف دیگر به پارک ملی دریاچة اورمیه متصل است ، عجب شیر به یکی از زیباترین تفرجگاههای کوهستانی – بندری تبدیل شده است. وجود دژها ، دره ها ، چشمة آب های معدنی و ... مؤید این ادعا است. نمونة عینی این تفرجگاه ها می توان از باغ دره ، گوورچین دره ، توتلوق دره ، شاه داشی ، تاتار داشی ، شورسو ، غارهای خمره ای هرگلان و ... نام برد. از مهمترین جاذبه های گردشگری ، می توان به بنادر و جزایر دریاچة اورمیه که در این منطقه واقع شده اند ، اشاره کرد. حدود یک ششم از مساحت این دریاچه که مقدار آن در فصول مختلف سال بین 4500 تا 6000 کیلومتر مربع متغیر است ، متعلق به عجب شیر می باشد. سواحل زیبای دریاچة اورمیه یکی از مراکز تفرج و استراحت گردشگران می باشد که با توجه به سابقة تاریخی دریاچه و زیستگاههای باستانی اطراف آن ، امکانات بسیاری برای رشد صنعت توریسم در منطقه موجود است. در صورت تکمیل طرحهای ملی گردشگری در سواحل دریاچه از جمله تکمیل و احداث محل های مناسب جهت اسکان گردشگران در منطقة نمونة گردشگری رحمانلوی عجب شیر ، ضمن ایجاد فرصت های جدید شغلی در منطقه و شناساندن زیباترین منطقة ساحلی دریاچه به گردشگران داخلی و خارجی ، قدم های مثبتی در جهت بهبود صنعت گردشگری برداشته می شود. علاوه بر وجود هزاران جاذبة طبیعی ( جزایر ، چشمه ها و ... ) وجود خواص درمانی در آب و لجن دریاچه دلیل مضاعفی در سرمایه گذاری در بخش صنعت توریسم دریاچه می باشد. آب و گل دریاچه از لحاظ فراوانی املاح مفید و بسیار غنی آن شفا بخش بوده و برای پاره ای از امراض جلدی و ناراحتی مفصلی و روماتیسمی فوق العاده سودمند است. وجود رادیو اکتیویته در آب دریاچه نیز مزیت فوق العاده ای به آن بخشیده که منافع طبی و درمانی زیادی دارد. از بین بنادر مهم دریاچة اورمیه ، دو بندر مهم و تاریخی دانالو و رحمانلو در سواحل عجب شیر قرار دارند. این دو بندر نقش پل ارتباطی بین دو استان آذربایجان شرقی و غربی را داشتند و استان آذربایجان غربی از طریق راه دریایی بین بنادر گلمانخانه در کرانة غربی و دانالو و رحمانلو در قسمت شرقی دریاچه به مرکز کشور متصل می شد. در دریاچة اورمیه 102 جزیرة بزرگ و کوچک وجود دارد که مساحت کل آنها 33486هکتار برآورد شده است. از این 102 جزیره ، مساحت پنج جزیرة اسلامی، قویون داغی ، ائشّک ، اسپیر و آرزو در مجموع 32640 هکتار است. یعنی جزایر مذکور ، 5/97 درصد از کل مساحت 102 جزیرة این دریاچه را به خود اختصاص داده اند. از این پنج جزیرة بزرگ ، به غیر از جزیرة اسلامی مابقی متعلق به شهرستان عجب شیر می باشند. 1. جزيره قويون داغي ( كبودان ) : جزیرة قویون داغی با مساحت 3125 هکتار بعد از جزیرة اسلامی ( با مساحت نزدیک به 25670 هکتار ) بزرگترین جزیرة دریاچة اورمیه محسوب می شود. این جزیره در 15 کیلومتری عجب شیر و 10 کیلومتری بندر رحمانلو واقع شده است. وجه تسمیة نام اکثر جزایر دریاچة اورمیه بدین صورت است که اهالی محلی این جزایر را به نام حیواناتی که در آن جزایر به حد وفور یافت می شد نامگذاری کرده اند. قویون داغی نیز از این قاعده مستثنی نیست. در ایام گذشته به علت وجود آب شیرین دایمی و مراتع سرسبز و خرم ، اغلب حشم داران اطراف دریاچه گوسفندان خود را جهت تعلیف در فصل زمستان به این جزیره می فرستادند. جزیرة قویون داغی مرکز انواع قوچ و میش است و می توان آنجا را باغ وحش طبیعی نامید. 2. جزيره ائششك داغي : این جزیره با مساحت تقریبی 2150 هکتار در جنوب غربی قویون داغی ، دورترین جزیرةعجب شیر محسوب می شود و از نظر وسعت در بین جزایر دریاچة اورمیه مقام سوم را دارد. از بلندیهای این جزیره می توان به « زاغه دیکی » با بلندی 1499 متر ، « پالان توکن » با بلندی 1482 متر ، « جلمان » با بلندی 1477 متر و « بای گوش » با بلندی 1462 متر از سطح آبهای آزاد از ارتفاعات بلند این جزیره محسوب می شوند. همچنین « زرشک دره ، کت دره سی ، دغداغان ، شوردره لر، امیر خان » دره های معروف این جزیره هستند. در حدفاصل ارتفاعات بای گوش و جلمان نیز دشتهای « کفی بزرگ و کفی کوچک » وجود دارند. در جزیرة ائشّک داغی ، فقط یک چشمة آب شیرین دایمی وجود دارد که میزان آبدهی آن بین 1 تا 2 متر مکعب در هر شبانه روز است. 3. جزاير اسپير و آرزو: جزیرة اسپیر با مساحتی در حدود 1150 هکتار ، چهارمین جزیرة دریاچه اورمیه محسوب می شود. طول جزیره تقریباً 12 و عرضش 6 کیلومتر است. اسپیر در غرب جزایر ائشّک و قویون داغی واقع شده و مرتفع ترین نقطة این جزیره « ساری تپه » با ارتفاع 1422 متر از سطح دریاهای آزاد نام دارد. معروفترین دره های این جزیره نیز « اسکله » و « کت دره سی » می باشند. در جزیرة اسپیر تنها یک چشمة آب شیرین با آبدهی بین « 100 تا 200 » لیتر در شبانه روز وجود دارد.جزیرة آرزو نیز با مساحت 545 هکتاری اش ، از نظر وسعت در بین جزایر این پهنة آبی مقام پنجم را دارد... .

DOURAN Portal V3.9.8.8

V3.9.8.8